Podatek akcyzowy - zakres przedmiotowy opodatkowania

Opodatkowaniu podatkiem akcyzowym podlegają czynności, określone w art. 8, 9 i 9a ustawy, dotyczące wyrobów wymienionych w załączniku nr 1 do ww. ustawy, zwanych wyrobami akcyzowymi. Do czynności podlegających opodatkowaniu akcyzą zalicza się: 1) produkcję wyrobów akcyzowych; 2) wprowadzenie wyrobów akcyzowych do składu podatkowego; 3) import wyrobów akcyzowych, z wyłączeniem importu wyrobów akcyzowych wysłanych następnie z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy z miejsca importu przez zarejestrowanego wysyłającego niebędącego importerem tych wyrobów; 4) nabycie wewnątrzwspólnotowe wyrobów akcyzowych, z wyłączeniem nabycia wewnątrzwspólnotowego dokonywanego do składu podatkowego; 5) wyprowadzenie ze składu podatkowego, poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, wyrobów akcyzowych niebędących własnością podmiotu prowadzącego ten skład podatkowy, z wyłączeniem wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie, przez podmiot, który uzyskał zezwolenie wyprowadzenia; 6) wysłanie z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy importowanych wyrobów akcyzowych z miejsca importu przez zarejestrowanego wysyłającego niebędącego importerem tych wyrobów. Określenie wielu czynności rodzących obowiązek podatkowy w akcyzie, nie oznacza jednak, że akcyza jest podatkiem wielofazowym, pobieranym na każdym etapie obrotu. Art. 8 ust. 6 ustawy określa jednofazowość akcyzy stanowiąc, że jeżeli w stosunku do wyrobu akcyzowego powstał obowiązek podatkowy w związku z wykonaniem jednej z ww. czynności, to nie powstaje obowiązek podatkowy na podstawie innej czynności, jeżeli kwota akcyzy została określona lub zadeklarowana w należnej wysokości. Przedmiotem opodatkowania jest również: 1) użycie wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie albo określoną stawką akcyzy związaną z ich przeznaczeniem, jeżeli ich użycie: a) było niezgodne z przeznaczeniem uprawniającym do zwolnienia od akcyzy albo zastosowania tej stawki akcyzy lub b) nastąpiło bez zachowania warunków uprawniających do zwolnienia od akcyzy albo zastosowania tej stawki akcyzy; 2) dostarczenie wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie, jeżeli odbyło się ono bez zachowania warunków uprawniających do zastosowania zwolnienia od akcyzy; 3) sprzedaż wyrobów akcyzowych znajdujących się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, objętych określoną stawką akcyzy związaną z ich przeznaczeniem, jeżeli ich sprzedaż odbyła się bez zachowania warunków uprawniających do zastosowania tej stawki akcyzy; 4) nabycie lub posiadanie wyrobów akcyzowych znajdujących się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, jeżeli od tych wyrobów nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości a w wyniku kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego albo postępowania podatkowego nie ustalono, że podatek został zapłacony. Ponadto zgodnie z art. 8 ust. 3 i 4 ustawy przedmiotem opodatkowania akcyzą są również: - ubytki wyrobów akcyzowych lub ich całkowite zniszczenie, - zużycie wyrobów akcyzowych określonych w załączniku nr 2 do ustawy, o których mowa w art. 89 ust. 2, do produkcji innych wyrobów oraz zużycie napojów alkoholowych, o których mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 i 3, przez podmiot zużywający. Zgodnie z art. 8 ust. 5 ustawy przedmiotem opodatkowania akcyzą jest również sprzedaż lub oferowanie na sprzedaż papierosów lub tytoniu do palenia poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, z odpłatnością powyżej maksymalnej ceny detalicznej, w tym w połączeniu z innym towarem lub usługą lub w połączeniu z przyznaniem nabywcy nieodpłatnej premii w postaci innych towarów i usług, a w przypadku papierosów lub tytoniu do palenia oznaczonych jednocześnie podatkowymi oraz legalizacyjnymi znakami akcyzy, jeżeli odpłatność przekracza kwotę równą sumie maksymalnej ceny detalicznej i kwoty 1,30 zł, stanowiącej należność za legalizacyjne znaki akcyzy. W sposób odmienny uregulowane zostało zagadnienie przedmiotu opodatkowania energii elektrycznej, która z uwagi na swoje właściwości jest szczególnym wyrobem akcyzowym. Zgodnie z ustawą opodatkowane jest: 1) nabycie wewnątrzwspólnotowe energii elektrycznej przez nabywcę końcowego; 2) sprzedaż energii elektrycznej nabywcy końcowemu na terytorium kraju, w tym przez podmiot nieposiadający koncesji na wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucję lub obrót energią elektryczną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne, który wyprodukował tę energię; 3) zużycie energii elektrycznej przez podmiot posiadający koncesję, o której mowa w pkt 2; 4) zużycie energii elektrycznej przez podmiot nieposiadający koncesji, o której mowa w pkt 2, który wyprodukował tę energię; 5) import energii elektrycznej przez nabywcę końcowego; 6) zużycie energii elektrycznej przez nabywcę końcowego, jeżeli nie została od niej zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży tej energii elektrycznej nabywcy końcowemu. Nie uznaje się natomiast za zużycie energii elektrycznej strat powstałych w wyniku przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, z wyłączeniem energii zużytej w związku z jej przesyłaniem lub dystrybucją oraz energii elektrycznej pobranej nielegalnie. Jeżeli w stosunku do energii elektrycznej powstał obowiązek podatkowy w związku z wykonaniem jednej z czynności, o których mowa powyżej, to nie powstaje obowiązek podatkowy w związku z wykonaniem innej czynności podlegającej opodatkowaniu akcyzą, jeżeli kwota akcyzy została określona lub zadeklarowana w należnej wysokości (zasada jednofazowości akcyzy). Istotne jest również to, że obowiązek podatkowy powstaje niezależnie od tego, czy wymienione wyżej czynności zostały wykonane z zachowaniem warunków i form określonych przepisami prawa. Z kolei w przypadku wyrobów węglowych przedmiotem opodatkowania akcyzą jest: 1) sprzedaż wyrobów węglowych na terytorium kraju; 2) nabycie wewnątrzwspólnotowe wyrobów węglowych; 3) dostawa wewnątrzwspólnotowa wyrobów węglowych; 4) import wyrobów węglowych; 5) eksport wyrobów węglowych; 6) użycie wyrobów węglowych do celów innych niż zwolnione, przy czym za takie użycie uważa się naruszenie warunków zwolnienia, jak i sprzedaż, dostawę wewnątrzwspólnotową albo eksport wyrobów węglowych przez podmiot korzystający ze zwolnienia, niebędący pośredniczącym podmiotem węglowym, zamiast użycia go do celów zwolnionych; 7) użycie lub sprzedaż wyrobów węglowych uzyskanych w drodze czynu zabronionego pod groźbą kary; 8) powstanie ubytków wyrobów węglowych. Należy podkreślić, że również w przypadku wyrobów węglowych mamy do czynienia z jednofazowością akcyzy. Ponadto ustawa odrębnie uregulowała zagadnienie opodatkowania samochodów osobowych, w tym również czynności rodzących obowiązek podatkowy. Stosownie do art. 100 ustawy w przypadku samochodów osobowych przedmiotem opodatkowania akcyzą jest: 1) import samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym; 2) nabycie wewnątrzwspólnotowe samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym; 3) pierwsza sprzedaż na terytorium kraju samochodu osobowego niezarejestrowanego na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruch drogowym: a) wyprodukowanego na terytorium kraju, b) od którego nie została zapłacona akcyzy z tytułu importu lub też nabycia wewnątrzwspólnotowego.

Podatek akcyzowy - regulacje prawne

Wspólny system podatku akcyzowego w Unii Europejskiej obejmuje regulacje dotyczące wyrobów akcyzowych, takich jak wyroby energetyczne, energia elektryczna, alkohol i napoje alkoholowe oraz wyroby tytoniowe. Zagadnienie opodatkowania akcyzą innych wyrobów, np. samochodów osobowych leŜy w gestii państw członkowskich, z zastrzeŜeniem, iŜ podatki te nie mogą spowodować zwiększenia formalności w obrocie handlowym, związanych z przekraczaniem granicy między państwami członkowskimi. Podstawowym aktem prawa wspólnotowego w zakresie podatku akcyzowego w Unii Europejskiej jest dyrektywa Rady 2008/118/WE. Podstawowymi aktami prawnymi regulującymi podatek akcyzowy w Polsce są: 1. ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym regulująca opodatkowanie podatkiem akcyzowym wyrobów akcyzowych oraz samochodów osobowych, organizację obrotu tymi wyrobami, a takŜe oznaczanie znakami akcyzy, zwana dalej „ustawą”; 2. rozporządzenia Ministra Finansów wydane na podstawie delegacji zawartych w ww. ustawie.

Podatek akcyzowy - podstawy

Od dnia 1 maja 2004 r. wyroby akcyzowe w Polsce zostały poddane nowemu reŜimowi prawnemu. Zmiana systemu podatku akcyzowego to konsekwencja przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, skutkująca koniecznością harmonizacji prawa podatkowego w zakresie akcyzy na wzór dyrektyw unijnych. Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2011 r. Nr 108, poz. 626, z późn. zm.) oraz wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze, z dniem 1 marca 2009 r. zastępujące dotychczasowe regulacje prawne w zakresie podatku akcyzowego, stanowią największą zmianę przepisów akcyzowych od chwili, gdy staliśmy się państwem członkowskim Unii Europejskiej. Potrzeba przygotowania nowej ustawy stanowiła wypadkową wielu czynników. Z jednej strony konieczność dokonania zmian w przepisach o podatku akcyzowym wynikała z implementacji rozwiązań dyrektywy Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej. Z drugiej strony zapisy nowej ustawy wypływały z ponad czteroletnich doświadczeń w stosowaniu przepisów krajowych, odzwierciedlających idee wspólnego rynku, w szczególności zaś harmonizację podatków pośrednich na poziomie unijnym. Do najistotniejszych zmian wprowadzonych nową ustawą o podatku akcyzowym naleŜy w pierwszej kolejności zaliczyć odmienne od dotychczasowego uregulowanie zasad opodatkowania akcyzą energii elektrycznej. Zgodnie z nowymi przepisami energia elektryczna jest co do zasady opodatkowana dopiero na etapie jej wydania nabywcy końcowemu. Bardzo waŜną regulacją w nowych przepisach stało się nadanie stawkom podatku akcyzowego przymiotu trwałości poprzez określenie ich w ustawie. Kolejną zmianą było odstąpienie od podziału wyrobów akcyzowych na zharmonizowane i niezharmonizowane. Obecnie ustawa przewiduje opodatkowanie akcyzą wyrobów akcyzowych i samochodów osobowych. W przypadku samochodów osobowych róŜnica do poprzedniego stanu prawnego wyraŜa się w tym, Ŝe ustawodawca wprowadził zasadę jednofazowego opodatkowania i obecnie akcyza od danego samochodu osobowego niezarejstrowanego na terytorium kraju jest płacona na jednym etapie obrotu. Bardzo waŜne jest równieŜ to, Ŝe nowa ustawa odeszła od stosowania w obrocie krajowym Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) na rzecz klasyfikacji w układzie odpowiadającym Scalonej Nomenklaturze (CN). Przedmiotowa zmiana z jednej strony zapobiegła ewentualnym sytuacjom, gdy zakres obu ww. klasyfikacji nie pokrywałby się, co byłoby zjawiskiem niepoŜądanym, z drugiej ułatwiła zarówno przedsiębiorcom działalność w obrębie wyrobów akcyzowych, jak i organom administracji podejmowanie czynności słuŜbowych w ramach tego obszaru. Kolejną fundamentalną zmianą wprowadzaną przez ustawę z dnia 6 grudnia 2008 r. jest rozdzielenie procedury zawieszenia poboru akcyzy od systemu zwolnień od podatku akcyzowego. Dotychczasowy system przenikania i nakładania się procedury zawieszenia poboru podatku na system zwolnień akcyzowych powodował wiele wątpliwości. Stąd wyraźne odseparowanie procedury zawieszenia od systemu zwolnień od akcyzy sprawiło, Ŝe system przemieszczania wyrobów akcyzowych stał się duŜo bardziej przejrzysty. Wskazać naleŜy równieŜ na fakt, Ŝe nowa ustawa ucięła ewentualne spory w temacie, kto jest podatnikiem akcyzy od wyrobów akcyzowych wyprowadzanych ze składu podatkowego poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, gdy właścicielem tych wyrobów jest osoba inna niŜ prowadzący skład podatkowy. Podkreślić naleŜy, Ŝe nowe przepisy nie tylko w sposób nie budzący wątpliwości rozstrzygają sprawę podatnika w wyŜej opisanym przypadku, ale równieŜ poprzez wprowadzenie tzw. zezwolenia wyprowadzenia w naleŜyty sposób zabezpieczają interesy Skarbu Państwa. NaleŜy przytoczyć równieŜ tę zmianę, która z uwagi na udzielony Polsce okres przejściowy obowiązywać zacznie w dalszej perspektywie czasu. Zgodnie z przyznanym okresem gaz ziemny został zwolniony z podatku akcyzowego do dnia 31 października 2013 r. Kolejnymi kluczowymi zmianami, mającymi wpływ na kształt obecnego systemu podatku akcyzowego, były zmiany wprowadzone ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 151, poz. 1013). Ustawa wraz z pakietem rozporządzeń weszła w Ŝycie z dniem 1 września 2010 r. RównieŜ w przypadku tej zmiany przepisów główną przesłanką działań legislacyjnych była potrzeba dostosowania krajowych regulacji do przepisów Unii Europejskiej, tj. dyrektywy Rady 2008/118/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie ogólnych zasad dotyczących podatku akcyzowego, uchylającej dyrektywę 92/12/EWG, zwanej równieŜ nową dyrektywą horyzontalną. Do najistotniejszych zmian wprowadzonych ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. zaliczyć naleŜy uregulowanie zasad przemieszczania wyrobów akcyzowych z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy z wykorzystaniem Systemu Przemieszczania oraz Nadzoru Wyrobów Akcyzowych (System EMCS); unormowanie spraw związanych z elektroniczną obsługą zabezpieczeń akcyzowych; wprowadzenie instytucji zarejestrowanego wysyłającego oraz zastąpienie instytucji zarejestrowanego handlowca i niezarejestrowanego handlowca nowym podmiotem, tj. zarejestrowanym odbiorcą. W końcu ustawa z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. Nr 232, poz. 1378) z początkiem 2012 r. wprowadziła nowe regulacje do ustawy o podatku akcyzowym odnośnie opodatkowania węgla i koksu.